Zo’n vaart zou het niet lopen, zeiden experts in de winter van 2020

Verschenen in Trouw, 16 mei 2026

Jaja, denk ik steeds als ik een expert iets geruststellends hoor zeggen over het hantavirus. Jaja, dat zeiden jullie vorige keer ook. Beheersbaar, beperkte omvang, er zijn protocollen, beperkte maatregelen, geen zorgen, valt mee, komt goed. En ineens kwam het niet goed, waren de scholen dicht, de straten leeg, de ziekenhuizen vol, en slingerden we twee jaar van dicht naar iets minder dicht naar iets te open naar avondklok tot we ons met veel moeite uit de pandemie wisten te prikken – maar met de nodige restschade.

Restschade die, overigens, fantastisch wordt besproken in de recente podcast Kwammie Rocket’s Quarantaine Radioshow, hierbij van harte aanbevolen.

Maar, zeggen de experts dan, dit is echt anders. We kennen dit virus al, we weten hoe het zich gedraag, het muteert nauwelijks, ja, het is dodelijker, maar ook veel minder besmettelijk, we hebben eerder uitbraken gehad, die zijn succesvol ingedamd. En, hoor ik een deskundige daaraan toevoegen, nu is het op een cruiseschip, een gecontroleerde omgeving, niemand gaat erop, niemand gaat eraf, dus komt goed.

Jaja, dacht ik, en carnaval vier je in kleine groepjes. Niemand erop, niemand eraf? De essentie van een cruise is toch dat je de hele tijd die boot op en af gaat, in zoveel mogelijk verschillende havens waar je boot eigenlijk te groot voor is? Dat is toch hoe dat virus überhaupt op de Hondius gekomen is, omdat iemand tijdens een exclusieve excursie de pech had het verkeerde knaagdier tegen te komen?

En bovendien, al was het een gecontroleerde omgeving, inmiddels zijn alle opvarenden eraf gehaald en over de hele wereld verspreid. En ja, thuisquarantaine, protocollen, we weten wat we moeten doen, geen zorgen, maar toch moeten er twaalf medewerkers van het Radboud UMC ‘preventief’ in quarantaine omdat ze de verkeerde voorschriften gevolgd hadden bij het weggooien van de urine van een patiënt, en diens bloed niet goed verwerkt hadden.

Dus wie zegt mij dat dit geen nieuwe pandemie wordt?

Nou, alle ter zake doende experts, dus. En, ja, die hebben er aanzienlijk meer verstand van dan ik. Ik ben geen viroloog, geen epidemioloog, geen knaagdierkundige, geen gedragswetenschapper en ik heb nog nooit een cruiseschip van binnen gezien.

Wat ik wel ben, is wetenschapshistorica. Dat betekent dat het mijn werk is om uit te leggen dat wetenschappers niet alles weten en niet altijd gelijk hebben, maar dat je ze desalniettemin toch maar moet vertrouwen. Nee, ze weten niet alles, de wetenschappelijke methode is niet bepaald waterdicht, en wetenschappers zijn net als wij gewoon mensen, met alle beperkingen en tekortkomingen die daarbij horen. Bij elke historische studie naar elke ‘geniale’ wetenschapper ooit blijkt: eigenlijk modderden ze maar wat aan, zoals wij allemaal doen. Maar, ze zijn, met al hun gemodder, wel het beste wat we hebben, qua kennis verwerven. Ze hebben niet altijd gelijk, maar wel aanzienlijk vaker dan de rest.

Lang was die kennis voor mij meer dan genoeg om rustig te kunnen slapen als een wetenschappelijk expert tegen me gezegd had dat ik me geen zorgen hoefde te maken. Niet perfect, wel goed, prima.

En toen kwam de winter van 2020, waarin de ene na de andere expert verkondigde dat het zo’n vaart niet zou lopen, hier. Beheersbaar, beperkte omvang, niet zo besmettelijk, protocollen, geen zorgen, komt goed. Herinnert u zich nog dat, jawel, Thierry Baudet, nooit te beroerd om een expert tegen te spreken, al in januari 2020 een spoeddebat probeerde te regelen na een virusuitbraak in China? Dat spoeddebat kwam er niet, niemand nam hem serieus. An sich een redelijke grondhouding wanneer het Baudet betreft, maar hier had hij achteraf toch een punt. Anderhalve maand later bleek dat iedereen zich verkeken had op het virus, en lag de hele wereld plat, ook al hadden de experts ons iets anders voorspeld.

Wetenschap is het beste wat we hebben, maar wetenschappers hebben niet altijd gelijk.

Dat wist ik toen, dat weet ik nog steeds. Maar het voelt inmiddels heel anders.